ACT en de afstandsbediening
Imke De Graaf • 21 mei 2020
TLC? NPO 1? Net 5, de vrouwenzender? Of liever Discovery? Waar kijk je graag naar? Wat past bij jou? Dat vroeg ik een schoolverlater vandaag tijdens het videobellen. Ze had me verteld dat ze zo gek wordt van haar gedachten, van altijd maar bezig zijn met wat andere mensen van haar willen. ‘Als ik naar de winkel ga, ben ik bij iedereen die ik tegenkom aan het bedenken hoe ze mij zien en hoe ik moet doen. Het kost me zoveel energie…’. Dat lijkt me ook. Het is één ding oog te hebben voor de behoeften van anderen, je volledig aanpassen is iets anders.
Het hoort bij opgroeien om bezig te zijn met je omgeving. Om steeds te bedenken wat bij jou past en bij wie jij je op je gemak voelt. Wie zijn jouw mensen? Wat zijn jouw types? In welke omgeving voel je je goed en kom je tot je recht? Mijn zusje veranderde binnen één schooljaar van een kakker in een punker. De college-schoenen ingeruild voor puntlaarsjes, de polo’s in de vuilnisbak en de rest in de zwarte verf. En dat was alleen nog maar de buitenkant van de zoektocht. Als je ouder wordt leer je bij en door de keuzes die je maakt, voor een studie, baan, relatie of woonplaats, vind je meer en meer je plek. Als je 18 bent lijkt dat soms een onhaalbaar ideaal.
Ik besloot een metafoor te gebruiken om met het meisje op mijn scherm te praten over eigenheid.
‘Sommige mensen houden van sport en kijken het liefst de hele dag naar voetbal. Dat gun ik ze van harte, maar het is niks voor mij. Andere mensen zien niets liever dan reality-programma’s, kijken quiz na quiz of kunnen geen dag zonder een talkshow. Het is goed dat er zoveel te kiezen is, want zo is er voor iedereen iets. Er is geen zender te bedenken die iedereen bedient. Dat kan niet, daarvoor zitten er niet genoeg uren in een dag. En het hoeft ook niet. Verschil mag er zijn. Zo is het ook met mensen. Jij bent iemand met je eigen kleur, met je eigen voorkeuren, en inhoud, met jouw humor, en de taal die bij jou past. Er zijn mensen met wie je als vanzelf klikt, omdat ze veel met je delen. En er zijn mensen met wie je minder gemeen hebt.
Proberen het voor iedereen goed te doen, is alsof je de hele wereld een afstandsbediening geeft waarmee ze jou kunnen afstemmen op het kanaal dat ze graag zien. Je loopt naar de winkel en de klasgenoot die je tegenkomt ziet graag een stoer skatemeisje dat van alles durft, en het omaatje dat bij het stoplicht staat ziet graag een lief, behulpzaam meisje, je vriendin ziet graag een lachebek en je ouders een zelfstandige student. Iedereen zapt en zoekt tot ze zien wat ze willen en aan het einde van de dag ben je in de war en uitgeput.’
Hoe zou het zijn als maar één persoon een afstandsbediening van jou had, alleen jij zelf? Om zelf te bepalen hoe je wil zijn. Jij kiest wat je wil laten zien van jezelf. Wat voor zender zou dat worden?
Op eigen voeten leren staan, eigen keuzes maken, los van je ouders en leeftijdsgenoten, is een heel proces. De norm die gedicteerd wordt door social media of door je klasgenoten kan zo dwingend lijken dat ‘nee’ zeggen geen optie lijkt, of het nou gaat om de keuze voor een bepaald soort kleding, vakantie, middelengebruik of studiehouding. Pubers moeten leren voelen waar ze ‘ja’ tegen zeggen. En dan leren daarnaar te handelen.
Acceptance and Commitment Training leert jongeren precies dat. Onderzoeken wat bij je past, waar je energie van krijgt, waar je je dagen mee zou willen vullen. Welke programma’s thuishoren op jouw zender. Hoe je zou wíllen reageren op alle mensen die je tegenkomt op weg naar de winkel, met je eigen afstandsbediening. Om die inzichten vervolgens om te zetten in actie.
Het meisje op mijn scherm wist al heel veel over zichzelf. Ze wist dat ze niet meer weggezapt wilde worden. Ze maakte meteen een plan om dat in de toekomst te voorkomen. En ik weet een ding zeker wat haar zender betreft: de kijkcijfers gaan door het dak.
Dit delen:
Hogedrukgebied
Jaren geleden werd ik heel ziek tijdens een droomvakantie naar Madagaskar. Als ik daaraan terugdenk zie ik de allerliefste piepjonge en beeldschone, in roze gestoken verpleegstertjes boven mijn bed zweven en voel ik de angst. Wat me het meest is bijgebleven van mijn terugreis naar Nederland is het gevoel van de gladde wegen in de taxi van het vliegveld naar huis. Het stond voor veiligheid, zekerheid, en het vertrouwen dat het weer goed zou komen. Thuis, Nederland, waar alles geregeld is. Ik had nooit eerder zo’n diep gevoel van dankbaarheid ervaren voor de staat van onze infrastructuur. Ik wil maar zeggen: soms gebeurt er iets waardoor je alles anders gaat bekijken en ineens heel blij bent met iets dat er altijd al was. Omdat een mens, of in ieder geval ik, dit soort waardevolle lessen snel vergeet, geeft het leven je meerdere kansen om te leren. Afgelopen zomer stond weer een droomvakantie gepland. Ik had een sabbatical genomen van begin schooljaar tot kerst en met de zomervakantie erbij konden mijn man en ik een half jaar reizen. Het afscheidsetentje met de kinderen was al achter de rug; de spullen stonden klaar in de gang. Laat ik het vervolg samenvatten door te zeggen dat het sabbatical werd omgezet in ziekteverlof en dat mijn man en ik wel een half jaar hebben gereisd, maar dan metaforisch gezien, door de medische wereld. Gisteren zat ik bij de bedrijfsarts, om te bespreken of ik weer klaar was om les te geven. Ik vertelde dat ik even de klas in gegaan was om mijn mentorleerlingen te zeggen dat ik terugkwam, en dat ik meteen daarna de wc was ingedoken omdat ik moest huilen. Hij vroeg waarom en ik kwam niet veel verder dan ‘omdat ik dacht…ik ben er weer. Ze zaten ook allemaal zo lief te kijken.’ En toen wist ik het zelf ook weer. Ik ben nog niet de oude en zie op tegen de werkdruk, de stress rondom allerlei organisatorische veranderingen en de onvoorspelbaarheid van een klas. Ik ben bang dat ik focus mis en te emotioneel reageer als het tegenzit. Maar die school, dat is mijn plek. Werken met zo’n club vijftienjarigen, al die individuen die me nieuwsgierig maken en blijven uitdagen, vind ik het allermooist. En als ik dan hoor ‘Hééé mevrouw! Bent u er weer! We hebben u gemist!’ dan voelt dat net als toen met die gladde weg. Kom maar op, 2026.
